Kort antwoord
Wat moet u hiervan onthouden?
Een bereikbaarheidsdienst kan maximaal 24 uur duren, maar alleen daadwerkelijk werk na een oproep telt als arbeidstijd. Voor werknemers blijven gemiddelde arbeidstijd en rustgrenzen gelden.
Voor wie: Praktijkhouders, planners en verloskundigen die bereikbaarheidsdiensten, spreekuren en achterwacht combineren.
Drie punten om vast te houden
- 01De KNOV vermeldt voor extramurale verloskundigen maximaal 5 bereikbaarheidsdiensten per week en 64 per 16 weken.
- 02Iedere oproep tijdens bereikbaarheid telt als minimaal 30 minuten arbeidstijd.
- 03Na een bereikbaarheidsdienst geldt minimaal 11 uur rust; eenmaal per week kan dit onder voorwaarden 8 uur zijn.
Spreekuur, nachtdienst en bereikbaarheid zijn niet hetzelfde
De KNOV onderscheidt een gewone dienst, nachtdienst, aanwezigheidsdienst en bereikbaarheidsdienst. Bij aanwezigheid moet de werknemer op de werkplek blijven en telt de volledige periode als werktijd. Bij bereikbaarheid is de medewerker oproepbaar en telt het daadwerkelijke werk na oproep als arbeidstijd.
Een bereikbaarheidsdienst is niet automatisch een nachtdienst. Wanneer na een oproep meer dan een uur tussen 00.00 en 06.00 uur wordt gewerkt, kan de uitgevoerde arbeid wel gevolgen hebben voor de regels rond nachtarbeid en herstel.
Voor de extramurale verloskunde gelden specifieke maxima
De KNOV vermeldt voor werknemers in de extramurale verloskunde maximaal vijf bereikbaarheidsdiensten per week en 64 in zestien aaneengesloten weken. Voor verloskundigen in opleiding gelden afzonderlijke grenzen.
Tijdens een bereikbaarheidsdienst telt iedere oproep als minimaal dertig minuten arbeid. Er is volgens de KNOV geen afzonderlijk maximum voor alle gewerkte oproepuren binnen die bereikbaarheidsdienst, maar over zestien weken mag de gemiddelde arbeidstijd maximaal veertig uur per week bedragen.
Rust kan alleen worden gecontroleerd met feitelijke data
Na een bereikbaarheidsdienst geldt minimaal elf uur onafgebroken rust voordat het werk opnieuw begint. Eenmaal per week kan de rust worden ingekort tot acht uur. Daarnaast gelden beperkingen rond bereikbaarheid voor en na een nachtdienst.
Een rooster met alleen geplande blokken kan dit niet betrouwbaar toetsen. Registreer oproepmoment, begin en einde van de arbeid, reistijd die als arbeid geldt, overdracht en de eerstvolgende geplande start.
Wettelijk passend is nog niet hetzelfde als duurzaam
Twee diensten van dezelfde lengte kunnen sterk verschillen in belasting. Een rustige nacht zonder oproep is iets anders dan meerdere ritten, een langdurige bevalling en aansluitende overdracht. Beoordeel daarom naast grensoverschrijdingen ook het patroon van verstoringen en gemiste herstelmogelijkheden.
Werk met signalen zoals herhaalde oproepen, rustverkorting, verschoven spreekuren en een concentratie van zware diensten bij dezelfde medewerker. Bespreek de signalen periodiek met de mensen die het rooster daadwerkelijk werken.
Ontwerp het rooster ook voor verstoring
Leg vooraf vast wie mag besluiten dat een spreekuur verschuift, wanneer achterwacht wordt geactiveerd en hoe onvoldoende rust wordt hersteld. Maak ziekte, gelijktijdige zorgvragen en capaciteitsproblemen onderdeel van scenario’s in plaats van uitzonderingen die telkens opnieuw worden geïmproviseerd.
Zelfstandige verloskundigen vallen volgens de KNOV niet onder dezelfde arbeidstijdregels als werknemers. De verantwoordelijkheid voor veilige zorg en een reële arbeidsrelatie blijft echter bestaan. Meng hun uren niet zonder onderscheid in dezelfde werkgeversrapportage.
Voor de praktijk
Controlelijst voor werkgever en leidinggevende
- Classificeer gewone, nacht-, aanwezigheids- en bereikbaarheidsdiensten correct.
- Registreer iedere oproep en de feitelijk gewerkte tijd.
- Controleer aantallen diensten en gemiddelde arbeidstijd over de juiste referteperiode.
- Toets rust vóór de eerstvolgende inzet en herstel een tekort direct.
- Leg achterwacht, escalatie en roosterbevoegdheid vooraf vast.
- Evalueer belasting en verdeling, niet alleen wettelijke overtredingen.
Primaire en gezaghebbende bronnen
Waar deze publicatie op berust
Bronnen zijn gecontroleerd op 10 augustus 2026. Een bron kan later wijzigen. Controleer bij besluiten altijd de actuele brontekst en de toepasselijkheid op uw situatie.
- Arbeidstijdenwet ↗KNOV
Sectorspecifieke uitleg, bijgewerkt op 28 juli 2026.
- Wat zijn de regels bij consignatie? ↗Rijksoverheid
Algemene regels en de positie van bereikbaarheidsdiensten in de zorg.
- Wat staat er in de Arbeidstijdenwet? ↗Rijksoverheid
Hoofdregels voor arbeid, rust, pauzes en nachtdiensten.