Verplichte scholing en studiekosten: bepaal per opleiding wie betaalt

Begin bij de huidige functie, niet bij de naam van de cursus

Artikel 7:611a van het Burgerlijk Wetboek verplicht de werkgever een werknemer in staat te stellen scholing te volgen die noodzakelijk is voor de uitoefening van de functie. Wanneer de werkgever op grond van Unierecht, nationaal recht, een cao of een regeling van een bevoegd bestuursorgaan scholing moet verstrekken om het afgesproken werk uit te voeren, moet die scholing kosteloos worden aangeboden. Zij geldt als arbeidstijd en vindt, indien mogelijk, plaats tijdens de tijden waarop arbeid wordt verricht.

De Hoge Raad bevestigde op 26 september 2025 dat ook een beroepsopleiding onder deze bescherming kan vallen wanneer zij noodzakelijk is voor de functie waarin de werknemer werkzaam is. In die zaak ging het om de Beroepsopleiding Advocatuur. De juridische maatstaf is breder relevant: het etiket ‘beroepsopleiding’ of ‘persoonlijk certificaat’ beslist niet; de noodzaak voor het concrete werk en de verplichting van de werkgever staan centraal.

Voor een verloskundigenpraktijk vraagt dit per scholing om een herleidbare reden. Denk aan een vaardigheidstraining die de praktijk nodig acht voor diensten, instructie voor nieuw ingevoerde apparatuur of scholing die nodig is om een afgesproken taak veilig te blijven uitvoeren. Leg vast welke functie of taak zonder die scholing niet verantwoord kan worden voortgezet.

Bij verplichte scholing is terugbetaling geen vangnet

Een beding dat de kosten van scholing als bedoeld in artikel 7:611a lid 2 BW op de werknemer verhaalt of met inkomsten uit de arbeidsovereenkomst verrekent, is nietig. De Hoge Raad oordeelde in 2025 dat het studiekostenbeding voor de noodzakelijke beroepsopleiding in die zaak daarom niet geldig was. Vertrek kort na afronding maakt van verplichte scholing dus niet alsnog een lening aan de werknemer.

Neem bij verplichte scholing niet alleen het cursusbedrag mee. Rooster de benodigde tijd als arbeidstijd, bepaal vooraf hoe reistijd en noodzakelijke nevenkosten worden verwerkt en voorkom dat een werknemer de cursus feitelijk in eigen tijd moet inhalen. ‘Kosteloos’ en ‘arbeidstijd’ zijn afzonderlijke wettelijke elementen.

Voor niet-noodzakelijke ontwikkeling—bijvoorbeeld een opleiding voor een andere, toekomstige rol—geeft deze regel niet automatisch hetzelfde antwoord. Dat betekent niet dat ieder studiekostenbeding dan geldig is. Beschrijf doel, kosten, faciliteiten en eventuele terugbetalingsafspraak vóór de start en laat een beding toetsen wanneer de financiële gevolgen wezenlijk zijn.

BIG-herregistratie is iets anders dan periodieke bijscholing

Een verloskundige die de beschermde beroepstitel wil blijven voeren en als verloskundige wil blijven werken, moet zich herregistreren in het BIG-register. Het BIG-register vermeldt voor verloskundigen een werkervaringseis van 2.080 uur in vijf jaar. Wie de urennorm niet haalt, kan via de afzonderlijke scholingseis voor herregistratie in aanmerking komen.

Gewone bij- en nascholing is dus niet automatisch de route waarmee iedere werkende verloskundige de BIG-herregistratie behaalt. Bij loondienst vormen de contracturen het uitgangspunt voor de werkervaring; het BIG-register licht toe welke doorbetaalde afwezigheid en scholingsuren meetellen en welke grenzen gelden.

Bewaken dat een werknemer een geldige BIG-registratie houdt, past bij veilige inzet. Maar uit de persoonlijke herregistratieplicht volgt niet zonder meer dat elke zelfgekozen cursus door de werkgever moet worden betaald. De arbeidsrechtelijke vraag blijft of de specifieke scholing noodzakelijk is voor de overeengekomen functie en of de werkgever die moet aanbieden.

Ook het KNOV-kwaliteitsregister vraagt een aparte toets

Het Kwaliteitsregister Verloskundigen is een beroepsregister met eigen criteria en is niet het wettelijke BIG-register. De actuele registratiecriteria noemen voor eerstelijns verloskundigen onder meer twintig uur geaccrediteerde na- en bijscholing per jaar, jaarlijks een vaardigheidstraining spoedeisende handelingen en jaarlijks een Methodisch Intercollegiaal Overleg. De registratieperiode duurt twee jaar.

In maart 2026 zette de KNOV de aantekeningen Anticonceptie, Antenataal CTG in de eerste lijn en Uitwendige versie live zonder periodieke herregistratie-eis; de verloskundige blijft zelf verantwoordelijk voor het onderhouden van de bekwaamheid. Voor Basisechoscopie geldt wel een afzonderlijke aantekening met herregistratie-eis. De precieze registerstatus of eis kan dus per differentiatie verschillen.

Een eis uit een privaat kwaliteitsregister is niet alleen door zijn bestaan automatisch een wettelijke werkgeversverplichting. Zij kan voor de concrete functie wel noodzakelijk worden door de taken die de praktijk opdraagt, eigen kwaliteitsbeleid, een contractuele afspraak of eisen rond het mogen leveren en declareren van bepaalde zorg. Noteer daarom de bron van de noodzaak en controleer ook de actuele inkoop- of registervoorwaarden voordat u kostenbeleid vaststelt.

Werk met één scholingsbesluit per activiteit

Maak vóór inschrijving een kort scholingsbesluit. Noteer de huidige functie en taak, de bron van de scholingseis, de reden waarom de scholing wel of niet noodzakelijk is, de kosten, de tijd in het rooster, het gewenste bewijs en de datum waarop opnieuw wordt gecontroleerd. Zo wordt zichtbaar waarom twee opleidingen verschillend worden behandeld.

Plan daarnaast een periodieke registratiescan. Controleer BIG-vervaldata, de persoonlijke stand in het kwaliteitsregister, vereiste vaardigheidstrainingen, functiegebonden aantekeningen en de scholing die uit praktijkbeleid voortvloeit. Gebruik die scan voor capaciteit en roostering, maar bewaar in het personeelsdossier alleen gegevens die voor werkgeverschap en inzet daadwerkelijk nodig zijn.

• Categorie A: noodzakelijk voor de huidige functie—werkgever faciliteert en betaalt.
• Categorie B: nodig voor een specifieke taak of differentiatie—eerst taak, bron en inzetafspraak vastleggen.
• Categorie C: bredere of toekomstige ontwikkeling—aparte afspraken over doel, tijd en kosten maken.