Kort antwoord
Wat moet u hiervan onthouden?
Een modelovereenkomst geeft alleen zekerheid wanneer opdrachtgever en opdrachtnemer feitelijk werken zoals daarin staat. Sinds 1 januari 2025 kan de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid direct corrigeren en naheffen.
Voor wie: Praktijkhouders en verloskundigen die tijdelijke waarneming, extra capaciteit of structurele samenwerking organiseren.
Drie punten om vast te houden
- 01Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mogen tot en met 31 december 2029 worden gebruikt.
- 02Sinds 2025 kan de Belastingdienst loonheffingen corrigeren en naheffen, in beginsel terug tot 1 januari 2025.
- 03In 2026 legt de Belastingdienst geen verzuimboetes op, maar vergrijpboetes zijn wel mogelijk.
De dagelijkse samenwerking bepaalt de kwalificatie
Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer partijen een opdrachtrelatie opschrijven, terwijl de feitelijke samenwerking kenmerken van loondienst heeft. Beoordeel daarom niet alleen het contract, maar ook aansturing, organisatorische inbedding, persoonlijke arbeid, beloning en ondernemerschap in samenhang.
Voor een verloskundigenpraktijk zijn continuïteit en professionele afstemming noodzakelijk. Dat maakt niet iedere waarnemer automatisch werknemer, maar vraagt wel een scherpe grens tussen zorginhoudelijke kaders en werkgeversgezag over de manier waarop de opdracht wordt uitgevoerd.
De KNOV-modellen hebben een afgebakend doel
De KNOV onderscheidt modelovereenkomsten voor praktijkwaarneming en praktijkmedewerking. Waarneming past bij tijdelijke vervanging; praktijkmedewerking bij tijdelijke extra capaciteit. Kies het model dat overeenkomt met de werkelijke opdracht en gebruik per inzet een duidelijke opdrachtomschrijving.
De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Overeenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mogen tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. Die verlenging verandert niets aan de hoofdvoorwaarde: de praktijk moet ook volgens het model handelen.
Handhaving in 2026 blijft reëel
Sinds 1 januari 2025 hanteert de Belastingdienst weer de normale handhavingsregels. Bij vastgestelde schijnzelfstandigheid kan zij direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen voor loonheffingen opleggen. Correctie kan in beginsel terugwerken tot 1 januari 2025; bij kwaadwillendheid of een niet-opgevolgde aanwijzing kan een langere periode gelden.
Voor 2026 vermeldt de Belastingdienst dat geen verzuimboetes worden opgelegd, maar dat vergrijpboetes wel mogelijk zijn. De afwezigheid van één boetetype betekent dus niet dat de financiële en arbeidsrechtelijke risico’s zijn verdwenen.
Herbeoordeel structurele inzet, ook bij een goed contract
Een korte vervanging kan geleidelijk veranderen in een vaste plek in het rooster, terugkerende uren en dezelfde aansturing als medewerkers. Juist die verschuiving maakt een periodieke feitelijke toets nodig.
Leg per kwartaal of bij verlenging vast wat er in de uitvoering is veranderd. Kijk onder meer naar vrijheid om opdrachten te weigeren, vervanging, ondernemersrisico, eigen tariefvorming, investeringen, aansprakelijkheid en de mate waarin iemand onderdeel is van de gewone organisatie.
Kies bewust tussen flexibiliteit in loondienst en een echte opdracht
Flexibele inzet hoeft niet automatisch buiten loondienst te worden georganiseerd. Een tijdelijk contract, min-maxafspraak of andere passende arbeidsvorm kan beter aansluiten wanneer de praktijk structureel de uren, werkverdeling en beschikbaarheid bepaalt.
Laat twijfelgevallen beoordelen door een deskundige die het contract én de feitelijke samenwerking kent. Een generieke sectoropvatting vervangt die individuele beoordeling niet.
Voor de praktijk
Controlelijst voor werkgever en leidinggevende
- Beschrijf het concrete doel en de verwachte duur van de inzet.
- Kies bewust tussen praktijkwaarneming, praktijkmedewerking en loondienst.
- Toets aansturing, inbedding, vervanging en ondernemersrisico in samenhang.
- Controleer of de feitelijke uitvoering overeenkomt met de modelovereenkomst.
- Herbeoordeel de relatie bij verlenging of structurele roosterinzet.
- Bewaar de toets, conclusie, datum en verantwoordelijke.
Primaire en gezaghebbende bronnen
Waar deze publicatie op berust
Bronnen zijn gecontroleerd op 10 augustus 2026. Een bron kan later wijzigen. Controleer bij besluiten altijd de actuele brontekst en de toepasselijkheid op uw situatie.
- Arbeidsrelaties en handhaving door de Belastingdienst ↗Belastingdienst
Actuele handhaving, naheffing en boetebeleid in 2026.
- Geen nieuwe modelovereenkomsten meer ↗Belastingdienst
Voorwaarden en verlenging van bestaande modellen tot eind 2029.
- Contracten waarnemer ↗KNOV
Sectorspecifieke modellen voor praktijkwaarneming en praktijkmedewerking.
- Het juiste contract: zzp ja of nee? ↗Rijksoverheid
Algemene toetsingsstappen en voorbeelden voor arbeidsrelaties.