Kort antwoord
Wat moet u hiervan onthouden?
De KNOV bevestigt dat een student verloskunde tijdens de eindstage IUD's of implantaten kan plaatsen of verwijderen nadat de theoretische en vaardigheidsscholing is gevolgd, onder supervisie van een zorgprofessional die zelf bevoegd en bekwaam is. De student kan zich pas na afstuderen voor de aantekening Anticonceptie aanmelden.
Voor wie: Praktijkhouders, stagebegeleiders, opleidingscoördinatoren en HR-verantwoordelijken in eerstelijns verloskundigenpraktijken.
Drie punten om vast te houden
- 01Een stageplaats of afgeronde theorie maakt een student niet automatisch inzetbaar voor iedere cliënt en handeling.
- 02De supervisor moet zelf bevoegd en aantoonbaar bekwaam zijn en de begeleiding en overname in de concrete setting kunnen uitvoeren.
- 03De cliënt krijgt vooraf duidelijke informatie over de behandeling en de rol van de student en kan deelname weigeren.
Scheid oefenen onder supervisie van zelfstandig inzetbaar zijn
De KNOV beantwoordde in september 2025 expliciet de vraag of een student tijdens de eindstage IUD-plaatsingen mag uitvoeren. Na scholing in theorie en vaardigheden kan de student plaatsen of verwijderen onder supervisie van een bevoegd en bekwame zorgprofessional. De begeleidende verloskundige moet de handeling zelf veilig kunnen uitvoeren en de student daarin kunnen begeleiden.
Dat opleidingsmoment is niet hetzelfde als zelfstandige beroepsuitoefening of registratie van een differentiatie. Voor de KNOV-aantekening Anticonceptie gelden toelatingseisen voor afgestudeerde verloskundigen. Leg in stageplanning en communicatie daarom niet vast dat de student al zelfstandig anticonceptiezorg levert.
Maak een handelingsgebonden vrijgave
Gebruik een vaardigheidsdossier met de gevolgde theorie, simulatie of vaardigheidstraining, geobserveerde handelingen, feedback en het actuele niveau. Laat de supervisor vóór iedere geplande handeling beoordelen of deze student in deze fase en bij deze cliënt kan oefenen. Een minimumaantal verrichtingen is geen vervanging voor die beoordeling.
Beschrijf welke onderdelen de student zelfstandig voorbereidt, waarbij de supervisor direct aanwezig blijft en wanneer de supervisor de handeling overneemt. Maak stopcriteria concreet, bijvoorbeeld bij afwijkende anamnese, onverwachte bevinding, onvoldoende zicht, pijn, complicatie of onzekerheid van student of supervisor.
Informeer de cliënt vóór de afspraak
Rijksoverheid vat de patiëntenrechten samen als recht op duidelijke informatie, overleg en het recht een behandeling te weigeren. Vertel daarom vooraf dat een student een deel van de zorg kan uitvoeren, wie eindverantwoordelijk begeleidt, welke onderdelen worden overgenomen wanneer dat nodig is en dat weigering geen nadeel heeft voor de verdere zorg.
Vraag de keuze niet pas wanneer de cliënt al in de behandelruimte ligt en het moeilijk voelt om nee te zeggen. Registreer de relevante toestemming en eventuele beperking in het dossier, zonder opleidingsbeoordelingen of personeelsinformatie in het cliëntdossier te kopiëren.
Rooster echte supervisiecapaciteit
Een supervisor die gelijktijdig een spreekuur, telefoondienst of spoedroute draagt, kan mogelijk niet direct observeren of overnemen. Reserveer daarom tijd, ruimte en achterwacht in het rooster. Laat de plaatsing niet doorgaan als de vereiste begeleider onverwacht afwezig of niet beschikbaar is.
Controleer daarnaast of de stageovereenkomst, beroeps- en bedrijfsaansprakelijkheidsdekking en lokale protocollen de leerhandeling dekken. Een opleidingsafspraak vervangt geen cliëntveiligheids- of verzekeringscontrole. Leg vast wie materiaal, dossiervoering, nazorg en bereikbaarheid controleert.
Beoordeel en documenteer zonder schijnbevoegdheid
Na de handeling geeft de supervisor gerichte feedback en legt de opleiding vast welk bewijs is behaald. Noteer in het cliëntdossier wie de handeling uitvoerde en wie superviseerde voor zover dat voor goede zorg en herleidbaarheid nodig is. Houd het uitgebreide opleidingsdossier apart.
Gebruik een positieve stagebeoordeling na afstuderen niet automatisch als blijvende bekwaamheidsverklaring. De KNOV meldde in 2026 dat bij de aantekening Anticonceptie de verloskundige zelf verantwoordelijk blijft voor het onderhouden van bekwaamheid. De werkgever of praktijk moet daarnaast voor concrete inzet blijven controleren of ervaring, omstandigheden en lokale faciliteiten passen.
Voor de praktijk
Controlelijst voor werkgever en leidinggevende
- Controleer gevolgde theorie- en vaardigheidsscholing vóór de eerste cliëntgebonden handeling.
- Wijs per afspraak een supervisor aan die zelf bevoegd en bekwaam is en direct kan overnemen.
- Informeer de cliënt vooraf over de rol van de student en respecteer weigering zonder nadeel.
- Leg handelingsniveau, stopcriteria, overnameroute en nazorg vooraf vast.
- Reserveer supervisietijd en blokkeer de handeling bij afwezigheid of conflicterende taken.
- Scheid cliëntdossier, stagebeoordeling en personeelsinformatie en registreer alleen wat per dossier nodig is.
Primaire en gezaghebbende bronnen
Waar deze publicatie op berust
Bronnen zijn gecontroleerd op 3 september 2026. Een bron kan later wijzigen. Controleer bij besluiten altijd de actuele brontekst en de toepasselijkheid op uw situatie.
- Q&A: IUD-plaatsing tijdens eindstage ↗KNOV
KNOV-uitleg over scholing, supervisie, bevoegdheid en bekwaamheid bij plaatsing door een student.
- Wijziging toelatingseisen aantekening Anticonceptie ↗KNOV
Toelatingseisen en voorwaarden aan de supervisor voor IUD- en implantaatplaatsingen.
- Rechten en plichten bij een medische behandeling ↗Rijksoverheid
Officiële uitleg over informatie, samen beslissen en het recht een behandeling te weigeren.
- Aantekeningen in het Kwaliteitsregister Verloskundigen ↗KNOV
Actuele uitleg dat Anticonceptie een aantekening is en de verloskundige zelf verantwoordelijk blijft voor bekwaamheid.